Mamelodi is een voormalige zwarte township 20 kilometer ten oosten van het centrum Pretoria/Tshwane. De township ligt op de plaats van de boerderij Vlakfontein en ontstond na de Tweede Wereldoorlog, toen het apartheidsbewind besloot niet-blanken in aparte wijken te huisvesten. De eerste huizen in Mamelodi werden gebouwd in 1949 (Corina/Pasty). De naam Mamelodi ontstond aan het eind van de jaren vijftig en betekent ‘vader van de melodieën’. In Mamelodi woonden in 1994 naar schatting 500.000 mensen. Sindsdien is het aantal bewoners gegroeid; dagelijks vestigen zich er mensen van het platteland en uit andere Afrikaanse landen.

Mamelodi was als township volgens het apartheidsbewind een tijdelijke woonplaats en bevatte daarom nauwelijks voorzieningen.

Na 1958 werd de (eenvoudige) woningbouw gestopt en bouwden de bewoners hutten op de erven en illegale woningen. Na 1985 werd de boerderij Marobane bij de township gevoegd als Mamelodi-oost. Inmiddels staat Mamelodi-Oost vol krottenwijkjes. Mamelodi als geheel is in feit een grote stad op zich, met totaal verschillende buurten en met huizen die variëren van groot en goed tot de spreekwoordelijke krotten van golfplaat.

Ook anno 2004 kent Mamelodi nog maar weinig voorzieningen. Zo ontbreken een postkantoor, een gemeentehuis en een modern winkelcentrum. Wel zijn er sinds 1994 veel woningen gebouwd, zijn wegen geasfalteerd en zijn veel woningen aangesloten op waterleiding, riolering en elektriciteitsnet.

In de nadagen van de apartheid en de overgang naar het nieuwe Zuid-Afrika was SANCO de belangrijkste zelforganisatie (civic) van zwarten in Mamelodi. In feite functioneerde SANCO als een soort officieus gemeentebestuur. Vlak voor de eerste democratische verkiezingen van 1995 werd Mamelodi formeel onderdeel van de metropool Pretoria.
Bestuurlijk werd Pretoria in drieën geknipt en Mamelodi werd onderdeel van Pretoria Central. In 2002 ging Pretoria samen met een deel van de omliggende agglomeratie, die sindsdien Tshwane heet.